8 – Pijn

Sommige aspecten van de werkelijkheid, waaronder de manier waarop we met seks omgaan, kunnen uiterst pijnlijk zijn. Het is een zeer menselijke eigenschap om strategieën te ontwikkelen om met deze pijn om te kunnen gaan, zoals bijvoorbeeld numbness: zorgen dat je een ‘dikke huid’ ontwikkelt zodat je minder waarneemt en daardoor minder voelt. Daarnaast is er ontkennen: ‘I did not have sex with that woman’, verdraaien: ‘Sex with a cigar doesn’t count’, mooier maken dan het is: ‘It was only once’ en de verantwoordelijkheid afschuiven: ‘I couldn’t help it’.

In de loop van onze ontwikkeling als mens hebben we collectief verschillende zaken ten aanzien van seks ontkend met behulp van kerk, politiek en de wetenschap. Aanvankelijk was het het seksuele verlangen zelf, met name dat van de vrouw. Tegenwoordig is in het Westen niet langer het seksuele verlangen dat ontkend wordt, maar is het de verslaving aan seks en haar vele vervormingen en uitwassen.
Er is niets mis met ons verlangen naar seks en ons vermogen er plezier aan te beleven. Het enige wat er mis is is onze ontkenning van de natuurlijke eigenschappen van seks, van haar oorspronkelijke karakter, waardoor seksualiteit in allerlei verwrongen vormen naar buiten komt. Het is deze verwrongenheid, niet seks zelf, die een spoor van vernieling achter zich laat, terwijl niemand er verantwoordelijkheid voor wil nemen, omdat we allemaal veel te veel bezig zijn met het ontkennen van de pijn die deze verwrongenheid oplevert.
Numbness is een uiterst effectieve manier om pijn te vermijden, dat hebben we als baby al ontdekt, maar helaas vermindert het ook het vermogen om plezier, genot en intimiteit te ervaren. Dat is als het ware de prijs die je betaalt om de pijn niet te hoeven voelen. Numbness en ontkenning gaan hand in hand. Hoe meer je erin slaagt de pijn van de werkelijkheid niet te voelen op lichamelijk niveau, des te makkelijker wordt het om te zeggen dat het er niet is. Als volwassene zijn we heel bedreven geworden in het creëren van een conceptuele werkelijkheid die relatief pijnvrij is en die we voeden met onze gedachten, fantasiën en media. Maar de werkelijkheid laat zich niet zomaar ontkennen en dringt zich na verloop van tijd altijd weer op aan ons bewustzijn.
De op het oog paradoxale maar bij nader inzien natuurlijke reactie van het lichaam op ontkenning is dat het pijn gaat doen. Het lichaam, dat hypergevoelige instrument om de werkelijkheid waar te nemen, kan niet anders dan reageren op wat er werkelijk is. De spanning die het ontkennen van de werkelijkheid met zich meebrengt vertaalt zich in spanning in het lichaam, en dat doet pijn. Pijn is in principe een intelligent en zinvol signaal van het lichaam dat er iets mis is. Goede pijn is zinvolle pijn. De natuurlijke reactie op pijn is een alert en aandachtig onderzoeken van de oorzaak van de pijn en de situatie vervolgens zodanig veranderen dat als mogelijk de bron van de pijn verdwijnt. Wanneer je bijvoorbeeld in de zon ligt en je huid rood wordt en branderig aan gaat voelen, doe je er goed aan om uit de zon te gaan.
De verantwoordelijkheid voor het oplossen van onze pijn ligt in het begin van ons leven volledig in handen van onze verzorgers. Wanneer zij het goed doen is het niet nodig om te kiezen voor numbness en ontwikkelen we het vertrouwen dat het leven ons goed gezind is en er altijd een oplossing is voor onze problemen. De sensitiviteit van de huid en de andere zintuigen blijven intact en we nemen alle indrukken van het leven ten volle waar. In onze groei naar volwassenheid leren we steeds beter voor onszelf zorgen, en wanneer we rond de 28 zijn zijn we bereid en in staat om verantwoordelijkheid te nemen voor onszelf, wat ondermeer inhoudt dat we een goede manier vinden om om te gaan met pijn.
Bij veel volwassenen werkt het mechanisme van luisteren naar het lichaam en een oplossing zoeken wanneer er pijn is niet goed meer. Eén van de redenen is dat we de fase van afhankelijkheid niet hebben afgerond en we eigenlijk nog steeds vinden dat we er recht op hebben dat onze verzorgers een oplossing zoeken voor onze problemen. De medische wereld speelt in op deze vermeende afhankelijkheid door ons ervan te overtuigen dat we niet voor onszelf hoeven zorgen. Sterker nog: we kúnnen niet voor onszelf zorgen, zeggen ze. Laat de dokter het maar oplossen. Deze collectieve onvolwassenheid maakt ons passief en afwachtend. Letterlijk infantiel doen we wat de dokter zegt, en deze draagt vaak in de vorm van medicijnen bij aan een nog grotere numbness.
De beste manier om met pijn om te gaan is om haar te verwelkomen. Dit wil niet zeggen dat je niet uit de zon moet gaan als je verbrandt, dat je je hand niet moet terugtrekken wanneer deze tegen een hete kachel aankomt of dat je bij je partner moet blijven als hij je slaat. Masochisme is niet hetzelfde als de aanvaardende houding die je ten opzichte van onvermijdelijke pijn kunt aannemen. In spirituele kringen kom je soms vreemde vormen van masochisme tegen:
‘Ik voel me zo beroerd bij hem, het is vast goed voor mijn karma. Laat ik ’s nachts door onveilige straten gaan wandelen, dan groei ik sneller. Laat ik celibatair gaan leven, mezelf uithongeren, mezelf opsluiten in een grot, mezelf pijnigen, dan groei ik sneller.’
Zo werkt het dus niet. Het streven naar een pijnvrij leven en het vermijden van onnodige pijn is een gezonde, volwassen levenshouding die de kwaliteit van leven alleen maar verbetert. Echter, wanneer pijn onvermijdelijk is of het vermijden van de pijn zelf ten koste gaat van je welbevinden, geluk en sensitiviteit, dan is de beste optie om de pijn te verwelkomen.
De pijn die je zou kunnen verwelkomen is de pijn die ontstaat wanneer je toegeeft aan het verlangen om meer in contact met de werkelijkheid te treden. Dit hangt samen met het verlangen te voelen dat je leeft, het verlangen eerlijk te zijn, het verlangen vol in het leven te staan, inplaats ervan afgescheiden te zijn. Je strategiën om pijn te vermijden staan in zekere zin haaks op dit verlangen. Je numbness, je ontkenning en je aanpassingsvermogen hebben je je hele leven lang geholpen om te overleven, en het zal niet makkelijk zijn om deze stragegiën los te laten. Toch breekt er in ieders leven minimaal één keer een moment aan dat er van je gevraagd wordt om te kiezen:
‘Welke kant wil je dat je leven op gaat? Naar meer of minder numbness?’
De bonte mengeling van pijn vermijden, verlangen, numbness, verslaving, natuurlijkheid, strategie, conditionering, patronen en liefde maakt iedere seksuele ervaring uniek. Seks is voor iedereen behalve wellicht een bron van plezier ook verbonden met pijn. We hebben allemaal naast hopelijk goede seksuele ervaringen ook ervaringen van pijnlijke, beschadigende of destructieve seksualiteit. Helaas ontkomt niemand daaraan in deze tijd.
De meeste seksuele schade ontstaat door machtsmisbruik. Het misbruiken van de machtspositie van een ouder, een autoriteit of een fysiek, emotioneel of geestelijk sterker iemand is voor iedereen duidelijk. Financieel, cultureel of leeftijdsgebonden overwicht kan bij machtsmisbruik ook een rol spelen. Kindermisbruik, pedofilie en kinderporno wordt door iedereen herkend als bijzonder schadelijk en als groep nemen we hier collectief stelling tegen. Vrouwenhandel, vrouwen-onderdrukking en vrouwenmishandeling wordt ook herkend als verkeerd, in ieder geval in dit deel van Europa, ook al komt het ook hier op grote schaal voor.
Naast deze vormen van seksuele schade die overduidelijk zijn is er ook een meer verborgen vorm van seksuele schade. Het is de schade die ontstaat bij seks die als normaal aanvaardt of gepromoot wordt, maar desalniettemin een beschadigende werking heeft. Uitgangspunt hier is: Normaal is niet natuurlijk. Het heeft geen zin om een lijstje te maken met schadelijke seksuele gedragingen, die hebben we al genoeg. Het enige wat werkt in deze is onderscheidingsvermogen, zelfonderzoek, eerlijkheid, humor en het intense verlangen om jezelf en anderen geen schade te doen. De belangrijkste stap die je in je leven kunt zetten is in mijn optiek het prioriteren van dit verlangen boven alle andere verlangens.
‘Emotie’ betekent ‘in motion’: ‘in beweging’. Emoties kunnen een hulp bieden bij het meer in contact komen met jezelf, maar ze kunnen ook een manier zijn om verder weg te raken van jezelf. Emoties geven je net als adrenaline en seks even het gevoel dat je leeft. Voor veel mensen is dat de reden om emoties steeds opnieuw op te zoeken. Zowel stress, seks als emoties kunnen verslavend zijn. Waren emoties oorspronkelijk bedoeld als hulp om de harmonie in ons leven terug te vinden, nu zijn ze vaak doel op zich. We willen geen harmonie, we willen emotie! Daarom creëeren we drama in ons leven en laven we ons aan het  drama dat ons via de media ingegoten wordt. Zolang we onze dosis drama krijgen voelen we de numbness niet. Hoe groter onze numbness, des te meer we de stimulans van heftige of negatieve emoties nodig hebben om nog iets te voelen.
Niet iedereen is geïnteresseerd in meer inzicht in de werkelijkheid. Wanneer je kiest voor een leven waarin je inzicht in de werkelijkheid steeds groter wordt, kies je voor een leven waarin je je neiging om de werkelijkheid te ontkennen onderzoekt en aanpakt. Maar denk nog even terug aan de oorsprong van die neiging: die was omdat de werkelijkheid pijn deed. Die keus om de werkelijkheid te ontkennen heb je onbewust gemaakt, nog vóór je drie jaar oud was, ingegeven door de pijnlijke ervaringen die je toen meemaakte. Om het tij te keren en weer meer te gaan voelen zul je je automatische reactie op pijn moeten veranderen en deze weer meer gaan verwelkomen. Dat is op zijn zachtst gezegd onprettig en vereist moed, doorzettingsvermogen, geluk en meestal ook hulp van buitenaf. Het is goed om dit van tevoren bewust te zijn: de keuze om meer inzicht in de werkelijkheid te verwerven gaat gepaard met pijn. Iedere cursus, ieder boek of iedere leraar die iets anders beweert behoort tot de groep van mensen die allereerst uit zijn op pijn vermijden en niet in de eerste plaats op het ontwikkelen van bewustzijn. De hele semi spirituele markt van new age quick fixes valt hieronder.
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s